donderdag 11 mei 2017

Het dorp aan de stroomversnelling

De naam van het dorpje waar ons huis staat, is Gimåfors. Wie een beetje Zweeds kent, kan daaruit al heel wat afleiden over de omgeving. Een "å" is niet alleen een typisch Zweedse letter, maar meteen ook het woord voor een kleine rivier. Gimån is dus 'de rivier Gim'. Een "fors" is een stroomversnelling. "Gimåfors" betekent dus letterlijk: stroomversnelling op de rivier Gim.

Nu is er in de zomer en herfst weinig te merken van een stroomversnelling in de buurt van het dorpje Gimåfors. Daar is een eenvoudige en menselijke verklaring voor. Een kort stukje van de Gimån verbindt hier het Holm-meer (Holmsjön) met het Fagervik-meer (Fagerviksjön). Stroomafwaarts de Gimån, op het einde van het grote Leringen-meer en nabij het dorpje Nordanede, is er een dam met een waterkrachtcentrale gebouwd. In de late lente, de zomer en de herfst houdt die dam het smelt- en regenwater op, zodat het water in het Holmsjön en Fagerviksjön even hoog komt te staan. Van een stroomversnelling is dan uiteraard geen sprake. Er ontstaat eigenlijk één groot meer.

De situatie in de zomer: het water in het Holmmeer en het Fagervikmeer staat even hoog. Er zit weinig of geen stroming op de Gim-rivier (Gimån), waardoor het dorp Gimåfors zijn naam geen eer aan doet.


Van zodra het in de herfst begint te vriezen en te sneeuwen, stopt de aanvoer van vers water via de Gimån. De dam in Nordanede blijft wel de hele winter mondjesmaat water doorlaten, om zo de elektriciteitsvoorziening te verzekeren. Het peil van het Fagervikmeer daalt en er onstaat weer een niveauverschil met het iets hoger gelegen Holmsjön. Terwijl beide meren dichtvriezen, blijft de nu snelstromende rivier vrijwel de hele winter open liggen en toont hij zijn oorspronkelijke loop. Gimåfors is weer het dorpje aan de stroomversnelling van de Gim.

De stroomversnelling vanop de brug over de Gimån, richting Fagerviksjön...

...en de andere kant, richting Holmsjön.

Met de kano of de kajak kan je in de zomer grote delen van de Gimån afvaren, van de bovenloop in de gemeente Bräcke (landschap Jämtland) tot de dam in Nordanede in de gemeente Ånge (landschap Medelpad). Dat moeten we zelf zeker nog eens doen!

dinsdag 18 april 2017

Vårvinter of vintervår - lentewinter of winterlente?

Voor het prachtige zonnige weer dat je in Zweden kan hebben tijdens het wintersporten als de dagen weer gaan lengen, hebben ze een mooi woord: "vårvinter". Letterlijk vertaald betekent dat "lente-winter". De Zweden gaan dan nog massalar naar buiten dan anders en je ziet ze genieten op de ski's, langlauflatten, sneeuwschoenen, schaatsen of gewoon op een bankje in de zon.

Tijdens onze voorbije paasvakantie hadden we gewoon te maken met "vår": mooi en rustig lenteweer. Een graad of 12 overdag, rond het vriespunt 's nachts en meestal droog. Tot de laatste dag. Dat was donderdag 13 april, drie dagen voor Pasen en dus skärtorsdag in Zweden, ofte Witte Donderdag in het Nederlands. Die deed zijn naam alle eer aan, want die dag begon het te sneeuwen in Medelpad, terwijl de temperatuur onder het vriespunt dook.

Absoluut geen vårvinter dus, maar eerder vintervår: een flinke scheut winter in de lente.



De volgende ochtend lag alles er mooi wit bij, inclusief onze auto waarmee we terug naar België moesten rijden. Gelukkig lagen de winterbanden er nog op.



Het was een tijdje stil op deze blog, maar binnenkort mogen jullie nog een reeks artikelen verwachten!