De zonnigste paasvakantie ooit

Dit is een "historische" bijdrage op dit blog. Dit is de eerste bijdrage die ik schrijf vanuit ons huis in Zweden zelf. Het toont mooi aan hoe de Zweden de ontvolking van het platteland proberen tegen te gaan door werk te maken van de digitale ontsluiting van meer afgelegen regio´s. Toen we ons huis vijf jaar geleden kochten, was het zelfs moeilijk om mobiel te bellen. Voor een deftig gesprek of zelfs voor het versturen van een sms moest ik in de tuin gaan staan. Twee jaar geleden hadden we plots 4G-bereik tot in de woonkamer en sinds dit voorjaar is ons huis aangesloten op de glasvezelkabel. Ons internet hier is nu zelfs stukken sneller dan in ons huis in België.

De zon gaat onder tijdens de ferry-reis van Kiel naar Göteborg.

Vandaar dus dit allereerste verslag vanuit Gimåfors zelf. Precies een week geleden namen we de ferry van Kiel naar Göteborg, nog altijd de fijnste manier om naar Zweden te reizen, vind ik. Van een lente-achtig Duitsland op zaterdag, kwamen we op zondag in een winters Zweden terecht, met ten noorden van Gävle een besneeuwd landschap. Hier in Gimåfors ligt er nog tussen de 20 en de 40 cm sneeuw. De eerste ochtend dat we hier waren, viel daar nog een centimeter verse sneeuw bij. In de namiddag brak de zon door de wolken en sindsdien heeft de zon zonder ophouden geschenen. De nachten zijn koud, rond de -10 graden, maar in het zonnetje is het overdag heerlijk, met maxima die elke dag een graad of twee hoger uitkomen, zodat we al winst geboekt hebben van het vriespunt dinsdag tot 10 graden vandaag. De dagen zijn hier trouwens al erg lang. Rond 04.30 uur wordt het licht en rond 21 uur is het pas donker. Bij dit weer kunnen we hier dus al ruim 15 uur per etmaal genieten van de zon.

Een winters, maar uiterst zonnig Medelpad. Moeilijk voor te stellen nu, maar over anderhalve maand kan je hier gewoon weer heerlijk zwemmen.

Het 4G-bereik laat ook toe om de omgeving op een andere manier te verkennen. Zo zijn we deze vakantie aan het "geocachen" geslagen. Voor wie deze buitensport niet zou kennen: op diverse plaatsen zijn waterdichte doosje (caches) verborgen, die je kan opsporen via gps of een app op de mobiele telefoon. In de doosjes zit onder meer een logboekje, waar je je naam in noteert. Zo kom je op plekken terecht waar je anders nooit zou (durven) komen. Er blijken hier in de buurt verrassend veel caches verborgen te zitten, dus we zijn er nog wel even zoet mee.

De cache-doosjes zijn goed gecamoufleerd en soms moeilijk te vinden;

De belangrijkste bezienswaardigheid hier in de onmiddellijke omgeving, is het beeldentuin van kunstenaar Curt Agge. Het was niet moeilijk te raden (en op de satellietbeelden meteen zichtbaar) waar de cache met de naam "Agge" te zoeken was. We waren er al dikwijls gepasseerd, maar durfden de tuin van de kunstenaar niet zo maar binnen te stappen. Dankzij het geocachen wisten we nu dat dit geen enkel probleem was.

De beeldentuin van Curt Agge, een internationaal bekende kunstenaar;

De beeldentuin is een van de weinige plekken waar de sneeuw al bijna volledig verdwenen is.

Het huis van de kunstenaar, met zijn foto op de gevel;

De hele houten omheining rond de tuin is bekleed met plastic doppen en -wegwerpmateriaal, een statement van de kunstenaar die erg met het milieu is begaan.

Benieuwd waar we de volgende dagen nog terecht zullen komen!
Tot slot nog enkele foto`s an de omgeving:

Het eilandje Kopparholmen in het Holmsjön.

Een huis langs 1 van de 2 hoofdstraten van het dorpje Gimåfors.

Een vernieuwde jachttoren.

Een huis in de sneeuw

Vandaag bezorgde onze buurman Jan-Olov ons enkele foto's van ons huis in de sneeuw. "Er ligt wel wat sneeuw, maar niets om je zorgen over te maken hoor", liet een andere buur dan weer geruststellend weten. Ze zijn wel wat gewoon, daar in Medelpad.

Op naar een recordhoeveelheid sneeuw?

Pakken sneeuw vielen er gisteren in Västernorrland en dat leverde indrukwekkende plaatjes op. (Foto: Ann Van Grunderbeeck)

Het ging gisteren hevig te keer in Medelpad. Terwijl er een harde wind stond, viel er ruim een halve meter verse sneeuw. Nu zijn ze in Norrland wel wat gewend, maar een dergelijke massa leidt ook daar nog tot problemen. Sneeuwruimers konden het amper bijhouden, de lijnbussen reden niet uit, de treinen bleven in het station, de luchthaven moest tijdelijk dicht en ook de scholen hielden een dagje de deuren dicht. Genoeg voor de media om te spreken over een "historische sneeuwval".

Ook eerder op de winter viel er al behoorlijk wat sneeuw. In tegenstelling tot de voorbije winters, kon er tijdens de kerstvakantie al volop worden geskied in Medelpad. Het SMHI (het Zweedse KMI) laat weten dat we waarschijnlijk op weg zijn naar een recordhoeveelheid sneeuw in Medelpad. Dat record staat op 150 cm en is genoteerd op 28 februari 1988 in Ulvsjön. Nu ligt er in datzelfde Ulvsjön 135 cm sneeuw. Die sneeuw zal de komende dagen wel wat inzakken en sublimeren, zodat het record nog niet meteen voor morgen is. Maar we hebben nog twee maanden de tijd om het te breken!

(De foto's bij dit artikel zijn gemaakt door Ann Van Grunderbeeck, een Vlaamse die sinds vorig jaar in de provincie Västernorrland woont. Ze heeft haar eigen blog: http://blog.seniorennet.be/vallenvagen15/ )

In Sundsvall ligt 110 cm sneeuw, verder in het binnenland tot 135 cm. (kaartje: www.smhi.se)

Herfst boven Holmsjön / Hösten ovanför Holmsjön

(Nederlandse tekst / texten på svenska)

Holmsjön in de herfst / Holmsjön på hösten.

Soms vraagt men mij: "Wanneer is Zweden op zijn mooist?" Die vraag is moeilijk te beantwoorden. Elk seizoen heeft zijn charmes. De lange zomeravonden. De kleurenpracht in de lente. De sneeuwlandschappen in de winter,...
Ik kan wel zeggen wat mij het minste kan bekoren: de korte overgang tussen het einde van de winter en het begin van de lente. Als de sneeuw smelt en alles koudvochtig maakt. Als de grindwegen veranderen in gladde modderbaantjes. Dan blijfik het liefstbinnen in onshuis.

Ibland frågar man mig i Belgien: "När är Sverige som vackrast?" Det tycker jag är svårt att svara på. Varje årstid har sin charm. De långa sommarkvällarna. Vårens färgprakt. Snölandskapen på vintern...
Perioden jag tycker minst om är den korta övergången mellan vårvintern och våren. När snön smälter och gör allt kallblöt. När grusvägar blir halkiga gyttjevägar. Då stannar jag helst innomhus.

Sommigen vinden ook de Zweedse herfst deprimerend. De dagen korten. Het wordt kil, maar nog niet koud. Het is donker 's avonds, want er ligt nog geen sneeuw.
Maar toch heeft ook dit seizoen zijn charmes. Als de koude lucht boven het nog warme water van het meer dampende mistbanken doet ontstaan. Als de loofbossen bruin en rood weerspiegelen in het water van Holmsjön.
De herfst in Zweden is fantastisch.

Några tycker att den svenska hösten är deprimerande. Dagarna blir kortare. Det blir friskt, men fortfarande inte kallt. Det är mörkt på kvällarna för det finns ännu ingen snö.
Jag håller inte med. Även hösten har sin charm. När den kalla luften ovanför sjöarnas varma vatten orsakar ångande dimbankar. När lövskogarna speglas röda och bruna i Holmsjön.
Hösten i Sverige är fantastisk.

Vårvinter of vintervår - lentewinter of winterlente?

Voor het prachtige zonnige weer dat je in Zweden kan hebben tijdens het wintersporten als de dagen weer gaan lengen, hebben ze een mooi woord: "vårvinter". Letterlijk vertaald betekent dat "lente-winter". De Zweden gaan dan nog massalar naar buiten dan anders en je ziet ze genieten op de ski's, langlauflatten, sneeuwschoenen, schaatsen of gewoon op een bankje in de zon.

Tijdens onze voorbije paasvakantie hadden we gewoon te maken met "vår": mooi en rustig lenteweer. Een graad of 12 overdag, rond het vriespunt 's nachts en meestal droog. Tot de laatste dag. Dat was donderdag 13 april, drie dagen voor Pasen en dus skärtorsdag in Zweden, ofte Witte Donderdag in het Nederlands. Die deed zijn naam alle eer aan, want die dag begon het te sneeuwen in Medelpad, terwijl de temperatuur onder het vriespunt dook.

Absoluut geen vårvinter dus, maar eerder vintervår: een flinke scheut winter in de lente.

De volgende ochtend lag alles er mooi wit bij, inclusief onze auto waarmee we terug naar België moesten rijden. Gelukkig lagen de winterbanden er nog op.

Het was een tijdje stil op deze blog, maar binnenkort mogen jullie nog een reeks artikelen verwachten!

De winter sluipt dichterbij

De voorbije nacht heeft het voor het eerst dit najaar gevroren in de SMHI-weerhut van Torpshammar, het officiële weerstation dat het dichtst bij ons huis ligt. Het kwik zakte er tot -0,3°C. Op veel plaatsen in midden-Zweden was dat al vroeger het geval. Ik hou het weerstation van Torpshammar om begrijpelijke redenen nu al twee jaar intensief in de gaten en het valt mij op dat het er vaak wat minder koud is dan in de omringende plaatsen. Allicht heeft dat te maken met de ligging aan de brede Ljungan-rivier. Grote open watermassa's hebben altijd een wat temperende invloed op de temperatuur.

Ons huis ligt een heel stuk buiten het rivierdal, zo'n 150 meter hoger dan Torpshammar. Waarschijnlijk heeft het er al eerder dit najaar lichtjes gevroren. Vroeg of laat plaats ik er wel eens een semi-professioneel weerstation zodat ik het temperatuursverloop op de voet kan volgen. Beroepsmisvorming van de meteoroloog, vrees ik.

Nu zijn er nog wel meer tekenen dat de winter stilaan op komst is in Zweden. Zo lag er in Kiruna, in Zweeds Lapland, gisteren voor de eerste keer een dun laagje sneeuw. Komende week wordt het voor het eerst ook overdag serieus kouder in Medelpad. Het kwik komt er, ondanks de zon, rond de middag niet veel hoger dan +5°C. Noem het maar een eerste voorsmaakje van het sneeuw- en vorstrijke hoofdgerecht dat in deze regio vanaf eind november wordt voorgezet.

Onder de blote sterrenhemel

Eén van de dingen die in ons deel van Medelpad tijdens het winterhalfjaar het meest in het oog springen, is de schitterende sterrenhemel. Ons huis in Gimåfors staat in een gebied waar er vrijwel geen lichtvervuiling is. Er staan geen lantaarnpalen in onze straat en het eigenlijke "centrum" van Gimåfors ligt te ver weg om voor hinderlijk licht te zorgen.

Je merkt het meteen als je op een onbewolkte avond of nacht de deur uit gaat: de Melkweg schittert in al zijn pracht aan het zwerk. Er zijn vrijwel direct veel meer sterren te zien dan bij ons in het lichtvervuilde Vlaanderen. Helemaal mooi wordt het als je je ogen een twintigtal minuten laten wennen aan de duisternis. Dan is de hemel gevuld met fonkelende sterren. Meestal zie je binnen de vijf minuten ook al één of meerdere vallende sterren. Alsof er in Gimåfors elke heldere avond een meteorenregen is.

Het kaartje hieronder is een detail uit de Light Pollution Atlas, waarin ik de omgeving van Holmsjön met de rode pijl heb aangeduid. De stad Sundsvall springt er uit qua lichtvervuiling, maar ligt ver genoeg van ons huis om niet meer hinderlijk te zijn. Ook de bewoonde valleien van de Ljungan en de Indalsälven (die van oost naar west lopen) zijn duidelijk te herkennen. Gimåfors ligt op de donkere heuvelrug tussen beide valleien in.

Ons huis staat in een gebied met vrijwel geen lichtvervuiling, zoals te zien op dit detail uit de Light Pollution Atlas. De steden Sundsvall en Östersund springen er uit, maar ook daar is er nog veel minder lichtvervuiling dan in Vlaanderen.

Het contrast met het lichtvuile Vlaanderen (en Nederland) kan niet groter zijn. Dat is één hel verlicht gebied, waar het overgrote deel van de sterren zelfs tijdens de helderste nachten niet meer te zien zijn.
We hebben nog geen telescoop in ons Zweedse huis, maar misschien moeten we dat toch maar eens overwegen. Veel Vlaamse amateurastronomen zouden - bij manier van spreken  - een moord begaan om in dergelijke omstandigheden hun waarnemingen te kunnen doen.
Het noorderlicht krijg je er geregeld gratis bij.

Het contrast met het lichtveruilde Vlaanderen kan niet groter zijn.(klik op de kaartjes om ze te vergroten)

De ene zomer is de andere niet

De ene zomer is de andere niet, ook niet in Medelpad. In juli vorig jaar zaten we nog vaak te puffen op ons terras bij tropische temperaturen van 30 graden en meer. De voorbije weken konden we kennismaken met een meer klassieke Zweedse zomer: wisselvallig en vrij koel, met een maximumtemperatuur die nooit hoger uitkwam dan 21 graden.

Die wisselvalligheid kon de pret niet derven. Er waren maar twee dagen waarop het regende van 's morgens vroeg tot 's avonds laat. Alle andere dagen waren er op zijn minst lange droge periodes. We hadden deze keer de racefietsen meegenomen en vaak was het ideaal weer om fietstochten te maken over de licht glooiende wegen: droog, niet te warm en ook niet al te veel wind. We hebben dus de nodige kilometers kunnen afmalen, een mooie voorbereiding op het komende schaatsseizoen. Eén keer keken we raar op, toen we op weg naar Torpshammar plots voor een overstroomde weg stonden. Gelukkig konden we er nog door zonder al te nat te worden.

De weg van Sandnäset naar Torphammar stond op maandag 27 juli door de overvloedige regen van de vorige dag nog gedeeltelijk onder water, maar echte problemen leverde dat niet op.

Vermoedelijk door het slechte weer, gebeurde er op zondagavond 26 juli een verkeersongeluk op weg 320, op een paar kilometer van ons huis. Dat kwam uitgebreid in de lokale krant, want het was al van in de jaren tachtig geleden dat er in deze buurt nog eens een auto-ongeval gebeurde. Het ging om wat de Zweden een "singelolycka" noemen: een ongeval waarbij maar één auto is betrokken. Door het ongeval werd de weg een tijdlang volledig afgesloten in beide richtingen. Wie de pech had om een paar kilometer voorbij de plaats van het ongeluk te moeten zijn, die kon meteen een omweg maken van maar eventjes 80 kilometer, helemaal rond het 37 kilometer lange Holmsjön. Gelukkig hebben we er zelf niets van gemerkt en hoorden we pas enkele dagen daarna wat er precies gebeurd was.

In ons Zweeds huis hebben we nog geen internetverbinding (en die missen we ook niet tijdens onze vakanties), waardoor het op dit blog een tijdje stil was. Dat maken we de komende weken goed met een aantal verslagjes van onze juli-activiteiten in Medelpad en Jämtland!

Het vijfde seizoen: de lentewinter

Naast de vier officiële seizoenen hebben ze er in Medelpad nog een vijfde extra: de vårvinter. Letterlijk vertaald: de lentewinter. Die situeert zich ergens tussen eind februari en half april. 's Nachts kan het nog de stenen uit de grond vriezen, maar de dagen lengen al serieus en de zon heeft voldoende kracht om het kwik overdag tot ver boven het vriespunt uit te tillen, zonder dat dit al te veel schade aanricht aan de sneeuw en het ijs. Dat maakt de vårvinter uitermate geschikt om te skiën, langlaufen, ijsvissen en soms zelfs nog te schaatsen, als de ijskwaliteit het toelaat. In de zon en uit de wind kan je zelfs al heerlijk buiten eten.

Half april vorig jaar: onder de avondzon vissen in de ene kant van het meer waar het ijs al weggedooid was.

Deze tijd van het jaar lengen de dagen in Medelpad veel sneller dan bij ons in Vlaanderen. In de kerstperiode is het er donker van pakweg half vier in de namiddag tot half negen 's ochtends. Maar vanaf half januari gaat het snel. De zon komt dan elke dag zowat 4 minuten vroeger op en gaat 4 minuten later onder. Zo winnen ze in het voorjaar in Medelpad 8 minuten daglicht per etmaal. In Vlaanderen is dat 4 minuten. Op dit ogenblik zijn de dagen er zelfs al langer dan in België.

Mijn buurman had mij tijdens mijn korte Zweedse verblijf in februari al grijnzend gewaarschuwd toen ik zei dat we begin april terug zouden komen naar ons huis: "Denk maar niet dat de winter hier dan al voorbij is!" Dat blijkt ook wel. De voorbije twee nachten daalde het kwik in Torpshammar tot dicht tegen de -10°C en voor vanavond wordt er verse sneeuw verwacht. Het ijs op het meer ligt op veel plaatsen nog altijd een halve meter dik.

Laat het nog maar een tijdje zo blijven. Hopelijk kunnen wij dan binnenkort ook nog eventjes genieten van de vårvinter. De schaatsen gaan alvast mee.

Het temperatuursverloop van de voorbije dagen: koude nachten, maar overdag (soms ruim) boven het vriespunt.

De lente is al in Sundsvall

Bij ons begint de meteorologische lente altijd op dezelfde datum, namelijk op 1 maart. In Zweden hanteren ze een andere definitie van "meteorologische lente". Die begint voor een bepaalde plaats van zodra de gemiddelde etmaaltemperatuur er zeven dagen op rij boven het vriespunt blijft. In zowat het hele zuiden van Zweden is de meteorologische lente al enkele dagen aangebroken. Aan de hele noordelijke Oostzee-kust, en dus ook in de stad Sundsvall in Medelpad, bleef de gemiddelde etmaaltemperatuur gisteren voor de zevende dag op rij boven het vriespunt. Ook daar is de lente aangebroken.

Voor heel wat Zweedse plaatsen is dat voor het tweede jaar op rij recordvroeg. Het SMHI, het Zweedse KMI, neemt als voorbeeld het plaatsje Haparanda. Dat ligt aan het noordelijkste uiteinde van de Oostzee (Botnische Golf), vlak op de grens met Finland. Tot vorig jaar was de meteorologische lente er nooit vroeger aangebroken dan op 15 maart (1923). Vorig jaar begon de lente er al op 5 maart; een verpulvering van het vorige record. Dit jaar brak de meteorologische lente er al aan op... 24 februari.

Als oorzaak verwijst het SMHI naar de uitzonderlijke ijsbedekking van de Botnische Golf. Nog nooit sinds het begin van waarnemingen lag er zo weinig ijs in het noordelijkste deel van de Oostzee als dit jaar. Het open water zorgde ervoor dat de temperatuur langs de hele kust veel gemakkelijker kon oplopen.

In Holm, waar ons huis staat, is het trouwens nog altijd meteorologisch gezien winter.

(Bron: blog SMHI)

In de donkergroene gebieden is de meteorologische lente definitief begonnen, in de blauwe gebieden is het nog winter. In de lichtegroene gebieden ligt de etmaaltemperatuur al minstens 1 dag boven het vriespunt. (Bron: SMHI)

Het is lastig bergop glijden

Gelukkig was er geen kat in de buurt. Niemand heeft dus gezien hoe ik weinig elegant op handen en knieën over het ijs van Holmsjön kroop. De Zweden zouden zich ongetwijfeld een breuk gelachen hebben met die rare Belg die daar zo onbeholpen over hun meer voortbewoog. Maar ik kon gewoon niet anders. Ik troost mij met de gedachte dat niemand het ooit te weten komt.

Wat was er nu gebeurd? Het Holmmeer (Holmsjön in het Zweeds) is eigenlijk een immense, 37 kilometer lange verbreding van het kleine riviertje Gimån, dat gevoed wordt met water uit de heuvels van Jämtland en Härjedalen. Omdat in de winter vrijwel alle neerslag er valt als sneeuw en alle water bevriest, stopt de toevoer van nieuw water en daalt het peil van het meer enkele meters. Op het ogenblik dat het waterpeil begint te dalen, is het meer al volledig dichtgevroren. De ijsvloer zakt uiteraard mee, waardoor het ijs aan de oevers na verloop van tijd, meestal vanaf januari, begint af te lopen. Dat zorgt voor spectaculaire beelden, als de rotsen vlakbij de oever door het ijs breken.

Als het waterpeil van het meer daalt, breken de rotsen aan de oever door het ijs.

Vorige week donderdag was ik het meer opgegaan om enkele foto's te nemen. Geen enkel probleem en helemaal niet gevaarlijk, want de ijsvloer is nu minstens een halve meter dik. Omdat het de afgelopen weken een paar keer flink had gedooid en geregend, was de sneeuw op het meer gesmolten en lag er weer een mooie, harde en vrijwel effen ijsvloer. Nadat ik een half uurtje over het ijs had gewandeld en foto's had genomen, besloot ik terug te keren naar ons huis. Ik kwam aan de ijshelling aan de oever waar ik daarnet nog heerlijk naar beneden was gegleden. Ik zette een stap naar boven en... roetsjte prompt weer naar beneden. Grappig. Ik zette voorzichtig twee stappen, en gleed meteen dezelfde afstand weer achteruit. De zolen van mijn lekker warm geïsoleerde laarzen ("bestand tot temperaturen van -40°C") zijn ideaal om in de verse sneeuw te stappen, maar bleken geen enkele grip te hebben op het ijs, dat door de lichte dooi op dat ogenblik helemààl spekglad was geworden. De vorige dag was ik er bij -5°C nog probleemloos naar boven gestapt.

De ijsvloer van Holmsjön op donderdag 26 februari 2015.

Ik bleef nog enkele minuten proberen, raakte soms een meter of twee ver op de ijshelling,  maar van zodra ik begon te glijden was er geen houden meer aan. Ik kwam steevast weer bij mijn beginpositie terecht. Ik besefte dat er maar één ding opzat. En dus kroop er een rare Belg op handen en knieën onbeholpen de ijshelling aan het Zweedse meer op. Weer een wijze les geleerd. Het is lastig bergop glijden.

De te steile ijshelling aan de rand van het meer.

Kouder bij ons dan in Zweden

Het gebeurt niet vaak in de winter, maar op dit ogenblik is het kouder in onze Belgische woonplaats Drongen dan in ons Zweeds dorp in Medelpad. Waar het kwik in Drongen nu rond het vriespunt schommelt, geeft het weerstation van Torpshammar een erg zachte +5°C door. Het sneeuwdek wordt dus serieus aangetast.

Gistermiddag begon het kwik in Torpshammar aan een steile klim, om deze voormiddag uit te komen op +5°C.

Torpshammar is een wat groter dorp zo'n 30 kilometer ten zuiden van ons gehuchtje. Daar heeft het SMHI, dat is het KMI van Zweden, een officieel weerstation waarvan de waarnemingen op een aantal weerwebsites terug te vinden zijn. Die waarnemingen zijn meestal representatief voor ons dorp. Ook 30 km naar het noorden staat er een SMHI-weerstation, in Sillre. Het gemiddelde van de temperatuur van Sillre en die van Torpshammar, geeft meestal het beste beeld van de temperatuur in ons dorp.

De huidige dooiaanval in Medelpad duurt niet zo heel lang. Vanaf morgenmiddag begint het er opnieuw te vriezen. Maar begin volgende week zou het kwik drie dagen lang boven nul blijven en krijgt het sneeuwdek het opnieuw hard te verduren.

Volgens mijn Zweedse streekgenoten beginnen die extremen echt wel heel opvallend te worden: van heel koud naar heel zacht op korte tijd tijdens de winter, hittegolven tijdens de zomer, lange droge periodes met bosbranden gevolgd door kletsnat weer met lokale overstromingen,... Veel meer dan de Vlamingen zijn de Zweden er van overtuigd dat het klimaat niet alleen in de toekomst zal veranderen, maar dat het zelfs nu al merkbaar veranderd is.

Een halve meter sneeuw (en meer)

Het blijft maar sneeuwen in Sundsvall en de rest van Medelpad. Momenteel ligt er in deze regio tussen de 50 en 75 centimeter sneeuw. Een hele verademing na de haast sneeuwloze winter van vorig jaar. Ook het begin van deze winter was niet meteen rijk aan het witte goedje. De eerste serieuze sneeuwval was rond 22 december, precies op tijd om nog voor een schitterende witte Kerst te zorgen. Maar sinds vrijdag vallen de vlokken in Medelpad haast ononderbroken uit de lucht en wordt er volop gelanglauft en geskied.

Een webcambeeld van deze ochtend van de Sidsjöbacken in Sundsvall: skiën tot op zeeniveau.

Het grote verschil met de skigebieden in de Alpen: in de noordelijke helft van Scandinavië moet je niet hoog de bergen in trekken om aan wintersport te kunnen doen. De stad Sundsvall bijvoorbeeld ligt aan de Oostzee, maar de skipistes lopen er tot in het centrum, dus tot op zeeniveau. De loipes rond de stad zijn het trainingsparcours van de plaatselijke vedette Charlotte Kalla, winnares van diverse olympische medailles tijdens de voorbije Winterspelen.
Die wintersportmogelijkheden zijn perfect voor de schoolkinderen van Medelpad: die kunnen tijdens de les Lichamelijke Opvoeding gewoon de lange latten op en een uurtje langlaufen of alpineskiën. Niet toevallig twee sportdisciplines waar de Zweden in uitblinken.

Er ligt momenteel trouwens meer sneeuw langs de kust van de Oostzee dan wat verderop in het binnenland. Dat is geen toeval. Als de wind uit het oosten komt, wordt er koude continentale lucht aangevoerd. Boven de relatief warme Oostzee neemt die lucht vocht op en ontstaan er buien. Aan de kust sneeuwen die buien volop uit, verder in het binnenland worden ze geleidelijk minder actief. De meeste sneeuw lag deze ochtend in de kustplaats Luleå: 113 centimeter. Voor dit stadje is dat zelfs een record. In de winter van 1966 kwamen ze tot 111 centimeter.
Mijn buurman in Zweden meldde mij gisteren dat er in ons dorp het voorbije weekend 40 centimeter verse sneeuw is bijgevallen, bovenop de ongeveer 20 centimeter die er nog lag. Winters Medelpad ligt er weer op zijn mooist bij.

De volgende dagen sneeuwt het minder in Medelpad. Vrijdag en zaterdag kan het kwik er zelfs eventjes positief worden en kan er ijzel of aanvriezende regen vallen. Die twee dagen zal het in Medelpad zelfs minder koud zijn dan bij ons in Vlaanderen. Maar dat is een heel tijdelijke situatie. Als bij ons het kwik zondag alweer oploopt, duikt het in Medelpad opnieuw diep onder nulpunt.

Rijden over winterse wegen

Houten staakjes markeren de rand van de weg.

In de winter ligt er in Medelpad zo goed als altijd sneeuw. Dat is voor ons één van de redenen om er naartoe te trekken. Ook de wegen verdwijnen dan onder de sneeuw. De Zweden vinden dat niet erg. Met hun winterbanden of spijkerbanden ("dubbdeckar") rijden ze probleemloos over de verse sneeuw. Zout strooien doen ze nauwelijks. Alleen de centra van de steden en sommige delen van de autosnelwegen zien nu en dan een pekelwagen passeren. Van zodra de sneeuw begint te valllen, zie je wel de sneeuwruimers uitrukken. Of zeg maar liever: de sneeuwploegen. Bijzonder spectaculair als het daarbij ook nog eens stevig vriest. De sneeuw verhuist dan in een grote witte wolk van de weg naar de berm. Als automobilist of als voetganger leer je al snel dat je dan best even uit de weg gaat.

Vervelender wordt het als de sneeuw smelt en weer aanvriest, of als er onderkoelde regen valt. Dan veranderen de wegen in een ijspiste en helpen spijkerbanden zelfs niet meer. In dat geval wordt er grind of zand over de weg gestrooid, zodat de banden meer grip krijgen en is het wachten op het volgende laagje verse sneeuw.

Voor bewoners uit de lage landen is het even aanpassen op de Zweedse winterwegen. De Zweden blijven lustig de maximumsnelheid aanhouden op de besneeuwde banen. Als je rijdt met de juiste banden, merk je al snel dat dit inderdaad geen probleem is. In onderstaand filmpje, gemaakt tijdens de voorbije kerstvakantie, kun je een stukje met ons meerrijden, op de weg van Sandnäset naar Torpshammar. Dat is de weg waarlangs ook ons huis staat. De maximumsnelheid op deze weg is 80 km/u. De temperatuur op dat ogenblik was -22°C. Op het einde van het filmpje rijden we over de dam van het Leringen-meer, naast Holmsjön één van de grotere meren in onze buurt. De meren liggen dichtgevroren van eind november tot eind mei.

Winterbanden zijn in Zweden trouwens verplicht, van december tot en met maart. Het zou in die periode niet alleen onverantwoord zijn om met zomerbanden naar dit Scandinavische land te rijden, het is dus ook nog eens verboden. Wie eenmaal met winterbanden door de sneeuw heeft gereden, hoef je trouwens niet meer te overtuigen van het nut ervan.

De spijkerbanden (dubbdeckar) zijn in Zweden wat op de terugweg. Ze bieden veel grip op de sneeuw, maar zijn slecht voor het wegdek én voor het milieu. Ze maken veel lawaai op sneeuwvrije wegen en zorgen voor extra fijn stof, onder andere door de slijtage. In een aantal stadscentra zijn spijkerbanden al verboden. Dat is niet zo erg, want kwaliteitsvolle winterbanden presteren bijna even goed in de sneeuw als spijkerbanden.

Laat het besneeuwde wegdek dus geen reden zijn om niet met vakantie te gaan naar het hoge noorden in de winter. Met de juiste banden en een klein beetje ervaring rij je er net zo vlot als tijdens de zomer.